Kontrole ADR na nowych zasadach

Od 24 czerwca 2026 r. kontrole drogowego przewozu towarów niebezpiecznych w Unii Europejskiej odbywają się według nowych, ujednoliconych zasad. Dyrektywa delegowana (UE) 2025/1801 wprowadza wspólną listę kontrolną oraz trzystopniowy podział naruszeń w zależności od poziomu zagrożenia. Doprecyzowuje również odpowiedzialność podmiotów uczestniczących w przewozie.
Zmiany mają ograniczyć różnice w ocenie nieprawidłowości między poszczególnymi państwami członkowskimi. Dla przewoźników oznaczają konieczność dokładniejszego pilnowania dokumentacji, oznakowania i wyposażenia pojazdów. W przypadku najpoważniejszych naruszeń kontrola może zakończyć się unieruchomieniem pojazdu.

Jedna lista kontrolna dla całej Unii

Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie wspólnego zestawu kryteriów, według których służby będą oceniać zgodność przewozu z wymaganiami ADR. Kontrole mogą obejmować m.in. stan i dopuszczenie pojazdów, cystern oraz kontenerów, wymagane świadectwa, dokumentację przewozową, oznakowanie i wyposażenie bezpieczeństwa.

Poszczególne punkty listy powiązano z odpowiednimi przepisami, co ma ułatwić jednolitą interpretację wymagań. Dzięki temu podobne naruszenia powinny być oceniane według wspólnych kryteriów niezależnie od kraju, w którym przeprowadzana jest kontrola.

Trzy kategorie naruszeń i różne konsekwencje

Nowe zasady dzielą nieprawidłowości na trzy kategorie. Ich przypisanie zależy przede wszystkim od potencjalnego zagrożenia dla ludzi, mienia i środowiska.

Kategoria I – najpoważniejsze naruszenia

Obejmuje nieprawidłowości stwarzające wysokie ryzyko poważnych konsekwencji, takich jak śmierć, ciężkie obrażenia lub znaczne szkody w środowisku. W takich przypadkach służby mogą zastosować środki zabezpieczające, w tym unieruchomić pojazd.

Do tej grupy zaliczają się m.in. wyciek substancji niebezpiecznej, brak wymaganej dokumentacji przewozowej, brak ważnego certyfikatu ADR kierowcy, nieprawidłowe oznakowanie oraz używanie niezatwierdzonych opakowań lub zbiorników. Naruszeniem może być również brak doradcy ADR, jeżeli firma ma obowiązek jego wyznaczenia.

Kategoria II – nieprawidłowości wymagające szybkiej korekty

Ta kategoria obejmuje uchybienia, które mogą zagrażać bezpieczeństwu i powinny zostać usunięte bez zbędnej zwłoki. Przykłady to niesprawne gaśnice, brak wymaganego wyposażenia ochronnego, uszkodzone opakowania, nieprawidłowe zamknięcie cystern czy błędne oznakowanie.

Kontrolujący mogą również zwracać uwagę na brak pisemnych instrukcji ADR oraz nieprawidłowości dotyczące szkolenia osób uczestniczących w przewozie.

Kategoria III – uchybienia o mniejszym znaczeniu dla bezpieczeństwa

Najniższy poziom obejmuje naruszenia formalne, które mają ograniczony wpływ na bezpieczeństwo przewozu. Mogą to być np. błędy dotyczące wymiarów tablic i nalepek, niekompletne informacje w dokumentacji czy brak dokumentu tożsamości członka załogi. Do tej kategorii może należeć również nieposiadanie przy sobie certyfikatu ADR przez kierowcę, który ma ważne uprawnienia. Nie oznacza to jednak, że każdy brak dokumentu jest traktowany jako drobne uchybienie. Znaczenie ma rodzaj dokumentu i okoliczności stwierdzone podczas kontroli.

Za ADR odpowiada więcej podmiotów niż sam przewoźnik

Nowe regulacje podkreślają znaczenie obowiązków wszystkich uczestników łańcucha logistycznego. Odpowiedzialność za przestrzeganie wymagań ADR może dotyczyć nie tylko przewoźnika, lecz także nadawcy, pakującego, załadowcy, napełniającego, operatora cystern, rozładowującego i odbiorcy. Każdy z tych podmiotów odpowiada za obowiązki przypisane mu w przepisach. Dlatego ważne jest nie tylko przestrzeganie wymagań przez samą firmę transportową, ale również jasne ustalenie podziału zadań z pozostałymi uczestnikami przewozu.

W praktyce warto sprawdzić, kto odpowiada za prawidłowe przygotowanie towaru, jego opakowanie, oznakowanie, załadunek oraz przekazanie wymaganych dokumentów.

Dokumenty muszą być gotowe do okazania

Podczas kontroli istotna będzie możliwość szybkiego przedstawienia wymaganej dokumentacji. W zależności od rodzaju przewozu i obowiązujących wymagań mogą to być m.in. dokument przewozowy, certyfikat ADR kierowcy, świadectwo dopuszczenia pojazdu oraz pisemne instrukcje.
Dokumenty elektroniczne mogą być stosowane na zasadach dopuszczonych przez przepisy ADR, pod warunkiem że można je skutecznie udostępnić podczas kontroli.
Warto pamiętać, że konsekwencje zależą od rodzaju stwierdzonej nieprawidłowości. Nie każdy brak formalny oznacza unieruchomienie pojazdu, ale najpoważniejsze naruszenia mogą uniemożliwić dalszą jazdę do czasu usunięcia zagrożenia.

Co powinny sprawdzić firmy transportowe?

Przedsiębiorstwa przewożące towary niebezpieczne powinny zweryfikować swoje procedury i przygotowanie do kontroli. W szczególności warto:

• sprawdzić ważność certyfikatów ADR kierowców i innych wymaganych dokumentów;
• skontrolować kompletność dokumentacji przewozowej oraz dokumentów pojazdu;
• zweryfikować oznakowanie pojazdów, stan opakowań i zbiorników oraz wyposażenie bezpieczeństwa;
• upewnić się, że kierowcy mają dostęp do wymaganych instrukcji i znają procedury postępowania;
• ustalić, czy firma musi wyznaczyć doradcę ADR;
• sprawdzić podział obowiązków i odpowiedzialności między uczestnikami przewozu.

Nowe zasady mają ujednolicić kontrole ADR w całej Unii Europejskiej, a dla przewoźników oznaczają większą potrzebę dbałości o zgodność przewozu z przepisami. Regularna weryfikacja dokumentów, wyposażenia i procedur pozwoli ograniczyć ryzyko naruszeń oraz problemów podczas kontroli drogowej.